Kultura
Korzenie Sweet Lolita
Od romantyzmu rokoka po japońską kulturę kawaii
Sukienka Sweet Lolita może wyglądać niemal niewiarygodnie uroczo.
Puszyste spódnice.
Wstążki.
Koronki.
Pastelowe kolory.
Drobne kokardki.
Truskawki, ciasta, kwiaty, misie, wstążki i inne fantazyjne motywy.
Na pierwszy rzut oka może się wydawać zupełnie współczesną fantazją.
Wystarczy jednak przyjrzeć się bliżej, by dostrzec ślady znacznie starszych tradycji ubioru.
Zaokrąglona sylwetka.
Bogate zdobienia.
Romantyczne kolory.
Zamiłowanie do koronek, wstążek i ornamentów.
Wrażenie ubierania się jak lalka.
Sweet Lolita nie pojawiła się znikąd.
Powstała w Japonii z nowego odczytania wybranych elementów historycznej mody europejskiej, japońskiego rozumienia uroku i języka wizualnego współczesnej mody ulicznej.
Wśród historycznych inspiracji najczęściej kojarzonych z Lolitą są wystawne zdobienia baroku i rokoka oraz sylwetki wiktoriańskich sukien.
Nigdy jednak nie chodziło o zwykłe kopiowanie tych epok.
Stały się one materiałem do pracy.
A w Japonii powstało z niego coś zupełnie nowego.
BAROK
Odziedziczone zamiłowanie do przepychu
Zanim Lolita zaczęła kojarzyć się z pastelowymi sukienkami i ogromnymi kokardami, europejska moda miała już długą historię fascynacji wizualnym nadmiarem.
Moda barokowa wiązała się z przepychem, kunsztownymi zdobieniami i dążeniem do tego, by luksus stroju był widoczny.
Bogate tkaniny.
Ozdobne obszycia.
Hafty.
Biżuteria.
Duże ornamenty.
Samo ciało mogło stać się sceną prezentowania bogactwa, rzemiosła i statusu.
Estetyka baroku nie jest gotowym projektem współczesnej sukienki Sweet Lolita.
Ale jej zamiłowanie do zdobień łatwo rozpoznać w bardziej wystawnych projektach Lolita.
Spójrzmy na dzisiejszą sukienkę Sweet Lolita inspirowaną strojem księżniczki:
warstwy koronki,
liczne wstążki,
ozdobne guziki,
haftowane motywy,
wielkie kokardy,
dekoracyjne wstawki
i starannie wykonane detale, które przyciągają wzrok.
Nic nie musi być minimalistyczne.
Najbardziej zdobne wersje zdają się wręcz celebrować myśl, że więcej może znaczyć więcej.
Właśnie tutaj porównanie z barokiem okazuje się przydatne.
Nie dlatego, że Sweet Lolita jest historycznym ubiorem barokowym,
lecz dlatego, że obie estetyki przypisują dekoracji znaczenie.
ROKOKO
Romantyczna strona Sweet Lolita
Jeśli barok dostarcza języka przepychu, rokoko zbliża nas do emocji, które wiele osób wiąże ze Sweet Lolita.
Rokoko rozwinęło się w osiemnastowiecznej Europie jako lżejszy, bardziej swobodny styl dekoracyjny.
W porównaniu z cięższym przepychem baroku zasłynęło z elegancji, delikatności, asymetrycznych ornamentów, pasteli i romantycznych przedstawień.
Róż.
Pudrowy błękit.
Mięta.
Krem.
Lawenda.
Subtelne motywy kwiatowe.
Wstążki.
Falbany.
Koronki.
Każdemu, kto poświęcił trochę czasu na oglądanie Sweet Lolita, te elementy od razu wydadzą się znajome.
Związek jest szczególnie widoczny w sukienkach utrzymanych w kolorach niemal jak z cukierni.
Bladoróżowa sukienka pokryta wstążkami i różami.
Miętowa spódnica ozdobiona ciastami.
Lawendowa JSK otoczona koronką.
Budka z delikatnymi falbankami wokół twarzy.
Te projekty mogą wydawać się całkowicie japońskie i całkowicie współczesne.
Ich romantyczny nastrój często jednak przywołuje dekoracyjny świat osiemnastowiecznej Europy.
Dlatego rokoko jest tak ważnym punktem odniesienia w rozmowie o Sweet Lolita.
Nie daje ścisłego historycznego wzorca, lecz wizualny język delikatności, zdobień i fantazji.
EPOKA WIKTORIAŃSKA
Budowanie sylwetki
Jest też drugi ważny wpływ:
moda wiktoriańska.
O ile rokoko pomaga zrozumieć dekoracyjną i romantyczną stronę Lolity, o tyle strój wiktoriański pozwala lepiej odczytać jej sylwetkę i sposób komponowania garderoby.
Wysoko zabudowane dekolty.
Dopasowane staniki sukien.
Marszczone rękawy.
Koronkowe kołnierze.
Ozdobne mankiety.
Szerokie spódnice.
Warstwowe halki.
Kokardy.
W starannie wyważonej proporcji między skromnością a zdobieniem często można rozpoznać w Lolicie elementy dziewiętnastowiecznych ubiorów dziecięcych i kobiecych.
Szczególne znaczenie ma sylwetka.
Spódnica Lolita nie opada po prostu wzdłuż ciała.
Jej kształt jest celowo budowany.
Halka lub inna konstrukcja pod spodem nadaje objętość, tworząc zaokrągloną albo dzwonowatą sylwetkę, która stała się jedną z cech rozpoznawczych mody Lolita.
To jeden z powodów, dla których Lolita może wyglądać tak inaczej niż zwykła współczesna sukienka.
Ubranie nie tylko podąża za linią ciała.
Tworzy wokół niego nowy kształt.
LOLITA NIE JEST JEDNAK WIKTORIAŃSKIM KOSTIUMEM
To rozróżnienie ma znaczenie.
Patrząc na sukienkę Lolita, łatwo powiedzieć:
„To wiktoriańskie”.
Albo:
„To rokoko”.
Żaden z tych opisów nie jest jednak całkiem trafny.
Lolita jest współczesną modą japońską.
Victoria and Albert Museum opisuje ją jako japoński styl uliczny, który pojawił się w latach 90. XX wieku. Czerpał z historycznych odniesień, w tym rokoka i kultury wiktoriańskiej, łącząc je z japońskim rozumieniem uroku i współczesną subkulturą.
Innymi słowy, Lolita nie odtwarza historycznej garderoby.
Wybiera z historii.
Projektant może sięgnąć po wiktoriański kołnierz.
Układ wstążek inspirowany rokokiem.
Sylwetkę przypominającą lalkę.
Współczesny nadruk.
Japoński motyw kawaii.
A potem połączyć to wszystko w zupełnie nowej sukience.
Ten wybór ma zasadnicze znaczenie.
POTEM JAPONIA DODAŁA COŚ OD SIEBIE
Same odniesienia historyczne nie tłumaczą Sweet Lolita.
Gdyby wystarczały, nazywalibyśmy ją po prostu historyczną modą europejską.
Przemiana nastąpiła, gdy te inspiracje spotkały się z japońską kulturą młodzieżową i wieloletnim zamiłowaniem do tego, co urocze.
Japońska moda miała już wtedy wyrazisty język wizualny zbudowany wokół pojęcia kawaii.
Urocze postacie.
Lalki.
Miniaturowe przedmioty.
Słodkości.
Kwiaty.
Zwierzęta.
Dziecięce motywy.
Łagodne kolory.
Figlarne dodatki.
Te pomysły można było przełożyć na modę.
Z czasem stały się częścią wizualnego języka Lolity.
Właśnie tutaj współczesna sukienka Sweet Lolita zaczyna oddalać się od swoich europejskich inspiracji.
Wiktoriańska suknia może mieć koronkę.
Rokokowa suknia może mieć wstążki.
Ale sukienka Sweet Lolita może mieć:
koronkę + wstążki + truskawki + misie + motywy ciast + ogromną kokardę + halkę + pastelowy róż.
Efektem nie jest rekonstrukcja historyczna.
To fantazja.
OD HISTORII EUROPY DO HARAJUKU
Historia nie kończy się więc w Europie XVIII czy XIX wieku.
Ostatecznie prowadzi do Japonii.
Moda Lolita wyłoniła się pod koniec XX wieku jako rozpoznawalna subkultura japońskiej mody ulicznej, zwłaszcza w alternatywnym środowisku Harajuku. W latach 90. styl miał już coraz wyraźniejsze ramy, a wyspecjalizowane marki pomagały kształtować jego język wizualny.
Marki takie jak Baby, the Stars Shine Bright i Metamorphose stały się ważną częścią rozwijającej się mody Lolita. Inne sięgały po Gothic, Classic i coraz bardziej rozbudowane interpretacje tego stylu.
Efektem nie była muzealna kopia europejskiego ubioru.
Była nim moda uliczna.
Coś, co ludzie mogli naprawdę nosić.
Coś, co mogło należeć do społeczności.
Coś, co mogło się rozwijać.
Sweet Lolita stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych przejawów tego rozwoju.
WIĘCEJ NIŻ SUKIENKA
Dlatego opisując Sweet Lolita wyłącznie jako „urocze ubrania”, pomijamy coś ważnego.
Sukienka jest tylko tym, co widać na powierzchni.
Pod nią kryje się długi ciąg wizualnych odniesień.
Europejskie tradycje zdobnicze.
Wiktoriańskie sylwetki.
Japońska kultura kawaii.
Moda uliczna Harajuku.
Niezależni projektanci.
Społeczności subkulturowe.
Drukowane magazyny.
Muzyka.
Ilustracja.
Fantazja.
I własna wyobraźnia osoby, która nosi ten strój.
Moda Lolita nie jest więc historycznym kostiumem.
Nie jest też jedynie współczesnym trendem.
To kolaż epok.
Wizualne pomysły sprzed setek lat mogą współistnieć ze współczesnym japońskim wzornictwem.
Wstążka inspirowana rokokiem może znaleźć się obok nowoczesnego nadruku z kreskówki.
Sukienkę o wiktoriańskiej sylwetce może zdobić truskawkowy wzór.
Budkę inspirowaną dawnym ubiorem można zestawić z butami na platformie.
Przeszłość nie musi pozostawać w przeszłości.
Można ją zaprojektować na nowo.
