Lolita i moda

Koronki, wstążki, delikatne nadruki i rozłożysta spódnica: słodycz Lolity widać od razu. Trudniej dostrzec, ile wyborów za nią stoi. Kto decyduje, jak ma wyglądać kobiecość, i ile miejsca na sprzeciw ma osoba nosząca te ubrania?

Wywodząca się z japońskiej mody ulicznej Lolita łączy misterny, często zasłaniający ciało strój z osobistą ekspresją. Odniesienia do rokoka i epoki wiktoriańskiej spotykają się z japońską kulturą kawaii. Efekt bywa nostalgiczny lub lalkowy, romantyczny lub buntowniczy, czasem w ramach jednej stylizacji.

Warto więc uważnie przyjrzeć się jej relacji z szerszym światem mody. Podobne detale pojawiają się na wybiegach, ale niekoniecznie niosą ze sobą znaczenie całego zestawu Lolita.

01. Kiedy Lolita trafia do głównego nurtu

Moda głównego nurtu rzadko odtwarza pełny strój Lolita. Znane elementy zwykle pojawiają się osobno: bufiasty rękaw, kołnierzyk Piotrusia Pana, gorsetowa talia, bufiaste pantalony czy kokarda. Projektant może wykorzystać lalkowe proporcje, pomijając pozostałe części zestawu.

Kolekcja Miu Miu na wiosnę 2010 roku pokazuje, jak te światy posługują się podobnym słownictwem. W recenzji Vogue krótkie fasony z podwyższoną talią nazwano „sukienkami Lolita”, opisując młodzieńcze formy, nadruki i kryształki obok bardziej prowokacyjnych detali. Samo użycie tego określenia nie dowodzi bezpośredniego związku z japońską modą Lolita.

Strój z wybiegu może dzielić detale z subkulturą, nie odtwarzając sposobu ubierania się jej uczestników. Wędrując przez sesje modowe i kolekcje przeznaczone do sprzedaży, detale te docierają do osób, które być może nigdy nie widziały pełnej stylizacji ważnej dla kogoś noszącego Lolitę.

02. Mroczny romantyzm i wspólne inspiracje

Podobieństwa łatwiej dostrzec poza Sweet Lolitą. Gothic Lolita dzieli z modą gotycką i częścią awangardowego projektowania zainteresowanie czarną koronką, konstrukcją gorsetową, wyrazistą objętością i dawnym ubiorem. Romantyczna melancholia i teatralna kobiecość mogą jednak przybierać w tych światach zupełnie różne formy.

Alexander McQueen i Vivienne Westwood wypracowali własne podejście do historycznych ubiorów i kształtu ubranego ciała. Nazywanie ich twórczości „Lolitą” zacierałoby te różnice. Podobieństwo spódnicy czy gorsetu nie jest dowodem, że projektant zapożyczył je z konkretnej subkultury.

Czasem wspólne źródło leży znacznie dalej w przeszłości: w ubiorze wiktoriańskim, romantyzmie albo możliwościach wyolbrzymionej sylwetki. Osoby noszące Lolitę przekształcają te odniesienia w ubrania wybierane do własnego życia, nadając im rolę wykraczającą poza wybieg.

03. Lolita też czerpie z mody

Projektanci Lolity również mają czego szukać w szerszym świecie mody. Tkaniny, konstrukcja i sposób prezentacji mogą podsunąć nowe pomysły na znany fason. Halka nie musi zawsze tworzyć takiego samego kształtu dzwonu, a gorset za każdym razem jednakowo modelować talii. Powiększony rękaw potrafi zmienić równowagę całej sukienki.

Warto zestawić z tym twórczość Simone Rocha. Powracają w niej falbany, perły i odniesienia historyczne, często w ubraniach delikatnych w szczegółach, a mocnych w formie. Vogue opisał jej podejście jako „feministyczną kobiecość”. To określenie pasuje do pytań o miękkość, podatność na zranienie i siłę, które stawiają jej projekty.

Dla projektanta Lolity są to możliwości do rozważenia, a nie instrukcje do wykonania. Rozpoznawalna sylwetka może stać się bardziej rzeźbiarska lub zaskakująca, nie tracąc wszystkich znajomych detali. Pozostaje miejsce na sprawdzanie, co ubranie potrafi wyrazić.

04. Wybór słodyczy

Dorosłą kobiecość często przedstawia się za pomocą dość wąskiego zestawu modowych sygnałów: wyrafinowania, zmysłowości, powściągliwej garderoby i pewności siebie wyrażanej przez seksapil. Lolita daje inne możliwości. Chęć noszenia ogromnych kokard i spódnicy w kształcie dzwonu nie musi służyć temu, by wyglądać dojrzalej czy atrakcyjniej według przyjętych norm.

Halka zmienia proporcje ciała. Warstwy tworzą wokół niego przestrzeń i mogą równie wiele zasłaniać, co odsłaniać. To osoba nosząca strój wybiera jego kontur, zamiast jedynie podkreślać ubraniem ciało pod spodem.

Ten wybór ma znaczenie nawet wtedy, gdy ubrania wyglądają słodko. Koronka i lalkowa sylwetka nie mówią nam, że kobieta jest bierna albo chce, by inni decydowali, co jej pasuje. Może po prostu bardziej podobać się sobie w takim stroju.

05. Noszenie całego zestawu

Kokarda może być łatwym dodatkiem do kolekcji. Założenie pełnej stylizacji Lolita wymaga od osoby, która się ubiera, znacznie więcej. Potrzeba pieniędzy, czasu i wiedzy, a także gotowości, by wyglądać inaczej niż ludzie wokół.

To właśnie ten aspekt trudniej przenieść do głównego nurtu mody. Rękawy, kołnierz i proporcje można zapożyczać oddzielnie, ale ich połączenie jest decyzją osoby noszącej strój. Dla kogoś, kto ubiera się w Lolitę, cały zestaw może wyrażać przywiązanie do tej mody, którego pojedynczy detal nie odda.

06. Więcej niż „urocza”

Lolita może być urocza. Może też być mroczna, dziwna, nostalgiczna, zabawna, przesadna albo celowo niepraktyczna. Jest w niej miejsce również na elegancję i teatralność. Opisywanie jej wyłącznie przez słodycz pomija wiele z tego, co osoby noszące te ubrania chcą z nimi zrobić.

Ta sama koronka i ten sam tiul mogą służyć bardzo różnym zamiarom. Jedna osoba zechce zachować historyczne odniesienie, inna je zniekształcić. Mogą wybrać, ile słodyczy zostawią i jak daleko posuną się w zmianie sylwetki. Miękkość tkaniny nie rozstrzyga tych kwestii za nie.

Ta swoboda pomaga zrozumieć atrakcyjność tej mody. Pod misternym strojem jest osoba, która decyduje, jak chce być widziana. Wybór ubrań, które chce się nosić, nawet gdy nikt się tego nie spodziewa, może być drobnym, widocznym aktem oporu.