LOLITA EN MODE

Kant, linten, fijne prints en een uitbundige rok: de zoetheid van Lolita is meteen zichtbaar. Minder duidelijk is hoeveel keuzes erachter schuilgaan. Wie bepaalt hoe vrouwelijkheid eruit moet zien, en hoeveel ruimte heeft de drager om daar anders over te denken?

Lolita komt voort uit de Japanse straatmode en combineert rijk uitgewerkte, vaak bedekkende kleding met persoonlijke expressie. Rococo en victoriaanse verwijzingen ontmoeten de Japanse kawaiicultuur. Het resultaat kan nostalgisch of popachtig, romantisch of rebels ogen, soms binnen dezelfde outfit.

Daarom verdient de verhouding tot de bredere modewereld een nadere blik. Op de catwalk verschijnen vergelijkbare details, maar de betekenis van een volledige Lolita-outfit verhuist niet vanzelf mee.

01. Wanneer Lolita in de mainstreammode verschijnt

De mainstreammode neemt zelden een volledige Lolita-outfit over. Vertrouwde details verschijnen meestal afzonderlijk: een pofmouw, een peterpankraag, een ingesnoerde taille, een pofbroekje of een strik. Een ontwerper kan popachtige verhoudingen gebruiken en de rest van de outfit achterwege laten.

De lentecollectie van Miu Miu uit 2010 laat zien hoe deze vormentalen elkaar raken. De recensie van Vogue noemde de korte ontwerpen met hoge taille «Lolita-jurken» en beschreef jeugdige vormen, prints en kristallen naast provocerender details. Die term alleen bewijst geen rechtstreeks verband met Japanse Lolita-mode.

Een catwalklook kan details met een subcultuur delen zonder de manier van kleden van haar leden te reproduceren. Via modereportages en commerciële collecties bereiken die details mensen die misschien nog nooit de complete outfit hebben gezien waar een Lolita-liefhebber belangstelling voor heeft.

02. Donkere romantiek en gedeelde inspiratie

Buiten Sweet Lolita zijn de overeenkomsten duidelijker te zien. Gothic Lolita deelt met gothic mode en sommige avant-gardistische ontwerpen een belangstelling voor zwart kant, korsetten, dramatisch volume en historische kleding. Romantische melancholie en theatrale vrouwelijkheid kunnen in die werelden heel verschillende vormen aannemen.

Alexander McQueen en Vivienne Westwood ontwikkelden ieder een eigen verhouding tot historische kleding en de vorm van het geklede lichaam. Hun werk «Lolita» noemen zou die verschillen uitwissen. Een gelijkenis in een rok of korset bewijst niet dat een ontwerper bij een bepaalde subcultuur heeft geleend.

Soms ligt de gedeelde inspiratie verder terug: in victoriaanse kleding, de romantiek of de mogelijkheden van een overdreven silhouet. Lolita-dragers maken daarvan kleding die ze voor hun eigen leven kiezen. Zo krijgt die inspiratie ook buiten de catwalk een rol.

03. Ook Lolita leert van de mode

Ook Lolita-ontwerpers kunnen veel ontdekken in de bredere modewereld. Stoffen, constructie en presentatie kunnen nieuwe manieren suggereren om met een vertrouwde vorm te werken. Een petticoat hoeft niet altijd dezelfde klokvorm te maken, en een korset hoeft de taille niet telkens op precies dezelfde manier in te snoeren. Een vergrote mouw kan de balans van de hele jurk veranderen.

Simone Rocha biedt een zinvolle vergelijking. Ruches, parels en historische verwijzingen keren terug in haar werk, vaak in kleding met fijne details en krachtige vormen. Vogue omschreef haar benadering als «feministische vrouwelijkheid». Die woorden passen bij de vragen die haar werk oproept over zachtheid, kwetsbaarheid en kracht.

Voor een Lolita-ontwerper zijn dat mogelijkheden om te verkennen, geen voorschriften. Een herkenbaar silhouet kan sculpturaler of onverwachter worden zonder elk vertrouwd detail te verliezen. Er is ruimte om te onderzoeken wat kleding kan doen.

04. Kiezen voor zoetheid

Volwassen vrouwelijkheid wordt vaak voorgesteld via een vrij beperkt aantal modesignalen: verfijning, sensualiteit, een ingetogen garderobe en zelfvertrouwen dat zich uit in seksuele aantrekkingskracht. Lolita biedt andere keuzes. Het verlangen naar enorme strikken en een klokrok hoeft geen stap te zijn naar een ouder of volgens gangbare normen aantrekkelijker uiterlijk.

Een petticoat verandert de verhoudingen van het lichaam. Lagen scheppen er ruimte omheen en kunnen evenveel verhullen als onthullen. De drager kiest de contour, in plaats van alleen het lichaam onder de kleding te benadrukken.

Die keuze doet ertoe, ook als de kleding zoet oogt. Kant en een popachtig silhouet vertellen ons niet dat iemand passief is, of dat ze anderen wil laten bepalen wat haar staat. Misschien vindt ze zichzelf er gewoon mooier in.

05. De hele outfit dragen

Een strik is gemakkelijk aan een collectie toe te voegen. Een volledige Lolita-outfit dragen vraagt meer van degene die zich aankleedt. Het kost geld, tijd en kennis, en vraagt de bereidheid om er anders uit te zien dan de mensen om je heen.

Dat deel laat zich minder gemakkelijk vertalen naar de mainstreammode. Mouwen, kraag en verhoudingen kunnen afzonderlijk worden overgenomen, maar ze samenbrengen is een keuze van de drager. Voor iemand die Lolita draagt, kan de volledige outfit een verbondenheid met de mode uitdrukken die een los detail niet kan overbrengen.

06. Voorbij het etiket «schattig»

Lolita kan schattig zijn. Het kan ook donker, vreemd, nostalgisch, grappig, overdadig of bewust onpraktisch zijn. Elegantie en theatraliteit hebben er eveneens een plaats. Wie het alleen via zoetheid beschrijft, laat veel weg van wat dragers ermee willen doen.

Hetzelfde kant en dezelfde tule kunnen heel verschillende bedoelingen dienen. De ene drager wil een historische verwijzing bewaren, de andere wil haar vervormen. Ze kunnen zelf kiezen hoeveel zoetheid ze behouden en hoe ver ze het silhouet oprekken. De zachtheid van de stof beantwoordt die vragen niet voor hen.

Die vrijheid verklaart een deel van de aantrekkingskracht. Achter een uitgewerkte outfit staat iemand die bepaalt hoe ze gezien wil worden. De kleding kiezen die je wilt dragen, ook wanneer niemand die van je verwacht, kan een kleine, zichtbare daad van verzet zijn.