Η κουλτούρα
Οι ρίζες της Sweet Lolita
Από τον ρομαντισμό του ροκοκό στο ιαπωνικό kawaii
Ένα φόρεμα Sweet Lolita μπορεί να δείχνει σχεδόν απίστευτα χαριτωμένο.
Φουσκωτές φούστες.
Κορδέλες.
Δαντέλα.
Παστέλ χρώματα.
Μικροί φιόγκοι.
Φράουλες, τούρτες, λουλούδια, αρκουδάκια, κορδέλες και άλλα ευφάνταστα μοτίβα.
Με την πρώτη ματιά, όλα αυτά μπορεί να μοιάζουν με μια εντελώς σύγχρονη φαντασίωση.
Αν κοιτάξουμε πιο προσεκτικά, όμως, διακρίνουμε ίχνη πολύ παλαιότερων ενδυματολογικών παραδόσεων.
Η στρογγυλεμένη σιλουέτα.
Η περίτεχνη διακόσμηση.
Τα ρομαντικά χρώματα.
Η αγάπη για τη δαντέλα, τις κορδέλες και τα στολίδια.
Η αίσθηση ότι ντύνεσαι σαν κούκλα.
Η Sweet Lolita δεν εμφανίστηκε από το πουθενά.
Δημιουργήθηκε στην Ιαπωνία μέσα από την επιλεκτική επανερμηνεία της ιστορικής ευρωπαϊκής μόδας, των ιαπωνικών αντιλήψεων για το χαριτωμένο και της οπτικής γλώσσας της σύγχρονης μόδας του δρόμου.
Στις ιστορικές αναφορές που συνδέονται συχνότερα με τη Lolita περιλαμβάνονται ο πλούσιος διάκοσμος του μπαρόκ και του ροκοκό και οι σιλουέτες των βικτοριανών φορεμάτων.
Αυτές οι εποχές, ωστόσο, δεν αντιγράφηκαν απλώς.
Έδωσαν επιμέρους στοιχεία.
Και στην Ιαπωνία αυτά τα στοιχεία έγιναν κάτι καινούργιο.
Το μπαρόκ
Η έλξη της υπερβολής
Πολύ πριν συνδεθεί η Lolita με παστέλ φορέματα και τεράστιους φιόγκους, η ευρωπαϊκή μόδα είχε ήδη μακρά σχέση με την οπτική υπερβολή.
Η μόδα του μπαρόκ συνδεόταν με τη μεγαλοπρέπεια, τον περίτεχνο διάκοσμο και την επιθυμία η πολυτέλεια των ρούχων να είναι εμφανής.
Πολυτελή υφάσματα.
Διακοσμητικά τελειώματα.
Κεντήματα.
Κοσμήματα.
Μεγάλα στολίδια.
Το ίδιο το σώμα μπορούσε να γίνει πεδίο επίδειξης πλούτου, δεξιοτεχνίας και κοινωνικής θέσης.
Η αισθητική του μπαρόκ δεν είναι άμεσο πατρόν για ένα σύγχρονο φόρεμα Sweet Lolita.
Η αγάπη της για τον διάκοσμο, όμως, αναγνωρίζεται εύκολα στα πιο περίτεχνα σχέδια Lolita.
Αρκεί να δούμε ένα σύγχρονο φόρεμα Sweet Lolita εμπνευσμένο από πριγκίπισσες:
στρώσεις δαντέλας,
πολλές κορδέλες,
διακοσμητικά κουμπιά,
κεντημένα μοτίβα,
μεγάλους φιόγκους,
στολισμένα τμήματα,
και προσεκτικά φτιαγμένες λεπτομέρειες που διεκδικούν το βλέμμα.
Τίποτα δεν χρειάζεται να είναι μινιμαλιστικό.
Οι πιο περίτεχνες εκδοχές μοιάζουν σχεδόν να γιορτάζουν την ιδέα ότι η αφθονία μπορεί να είναι προτέρημα.
Εδώ αποκτά νόημα η σύγκριση με το πνεύμα του μπαρόκ.
Η Sweet Lolita δεν είναι ιστορική ενδυμασία του μπαρόκ.
Αλλά και στις δύο αισθητικές η διακόσμηση έχει τη δική της σημασία.
Το ροκοκό
Η ρομαντική καρδιά της Sweet Lolita
Αν το μπαρόκ προσφέρει τη μεγαλοπρέπεια, το ροκοκό μάς φέρνει πιο κοντά στον συναισθηματικό κόσμο που πολλοί συνδέουν με τη Sweet Lolita.
Το ροκοκό αναπτύχθηκε στην Ευρώπη του 18ου αιώνα ως ένα ελαφρύτερο, πιο παιχνιδιάρικο διακοσμητικό ύφος.
Σε σύγκριση με τη βαρύτερη μεγαλοπρέπεια του μπαρόκ, έγινε γνωστό για την κομψότητα, τη λεπτότητα, τα ασύμμετρα στολίδια, τα παστέλ χρώματα και τις ρομαντικές εικόνες.
Ροζ.
Απαλό γαλάζιο.
Πράσινο της μέντας.
Κρεμ.
Λεβάντα.
Απαλά λουλουδάτα μοτίβα.
Κορδέλες.
Βολάν.
Δαντέλα.
Αυτές οι μορφές και τα χρώματα είναι αμέσως οικεία σε όποιον έχει παρατηρήσει τη Sweet Lolita.
Η συγγένεια φαίνεται ιδιαίτερα σε φορέματα με χρώματα που θυμίζουν σχεδόν ζαχαρωτά.
Ένα απαλό ροζ φόρεμα γεμάτο κορδέλες και τριαντάφυλλα.
Μια πράσινη φούστα στο χρώμα της μέντας, στολισμένη με τούρτες.
Ένα JSK στο χρώμα της λεβάντας, πλαισιωμένο από δαντέλα.
Ένα μπονέ πλαισιωμένο από λεπτά βολάν.
Αυτά τα σχέδια μπορεί να μοιάζουν εντελώς ιαπωνικά και απολύτως σύγχρονα.
Κι όμως, η ρομαντική τους ατμόσφαιρα συχνά θυμίζει τον διακοσμητικό κόσμο της Ευρώπης του 18ου αιώνα.
Γι’ αυτό το ροκοκό αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς όταν μιλάμε για τη Sweet Lolita.
Προσφέρει ένα οπτικό λεξιλόγιο απαλότητας, διακόσμησης και φαντασίας, χωρίς να επιβάλλει ένα αυστηρό ιστορικό πρότυπο.
Η βικτοριανή εποχή
Η κατασκευή της σιλουέτας
Ακολουθεί άλλη μία σημαντική επιρροή:
η βικτοριανή μόδα.
Αν το ροκοκό βοηθά να καταλάβουμε τη διακοσμητική και ρομαντική πλευρά της Lolita, η βικτοριανή ενδυμασία προσφέρει ένα ακόμη σημείο αναφοράς για τη σιλουέτα και τη δομή της γκαρνταρόμπας της.
Ψηλές λαιμοκόψεις.
Εφαρμοστά μπούστα.
Σουρωμένα μανίκια.
Δαντελένιοι γιακάδες.
Διακοσμημένες μανσέτες.
Φαρδιές φούστες.
Επάλληλα μεσοφόρια.
Φιόγκοι.
Η οπτική γλώσσα των παιδικών και γυναικείων ρούχων του 19ου αιώνα αναγνωρίζεται συχνά στην προσεκτική ισορροπία της Lolita ανάμεσα στην κάλυψη του σώματος και τη διακόσμηση.
Η σιλουέτα έχει ιδιαίτερη σημασία.
Μια φούστα Lolita δεν πέφτει απλώς πάνω στο σώμα.
Το σχήμα της κατασκευάζεται.
Ένα φουρό ή άλλη εσωτερική υποδομή δημιουργεί όγκο, δίνοντας τη στρογγυλεμένη ή καμπανοειδή σιλουέτα που έχει γίνει ένα από τα χαρακτηριστικά της Lolita.
Γι’ αυτό, μεταξύ άλλων, η Lolita μπορεί να διαφέρει τόσο από ένα συνηθισμένο σύγχρονο φόρεμα.
Τα ρούχα δεν ακολουθούν απλώς το σώμα.
Δημιουργούν ένα νέο σχήμα γύρω του.
Η Lolita δεν είναι βικτοριανό κοστούμι
Η διάκριση έχει σημασία.
Βλέποντας ένα φόρεμα Lolita, είναι εύκολο να πεις:
«Αυτό είναι βικτοριανό».
Ή:
«Αυτό είναι ροκοκό».
Καμία από τις δύο περιγραφές, όμως, δεν είναι απόλυτα ακριβής.
Η Lolita είναι μια σύγχρονη ιαπωνική μόδα.
Το Victoria and Albert Museum την περιγράφει ως ιαπωνικό στιλ του δρόμου που εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1990, συνδυάζοντας ιστορικές αναφορές, όπως το ροκοκό και τη βικτοριανή αισθητική, με ιαπωνικές αντιλήψεις για το χαριτωμένο και τη σύγχρονη υποκουλτούρα.
Η Lolita, δηλαδή, δεν αναπαράγει μια ιστορική γκαρνταρόμπα.
Επιλέγει στοιχεία από την ιστορία.
Ένας σχεδιαστής μπορεί να πάρει έναν βικτοριανό γιακά.
Μια σύνθεση από κορδέλες εμπνευσμένη από το ροκοκό.
Μια σιλουέτα που θυμίζει κούκλα.
Ένα σύγχρονο τύπωμα.
Ένα ιαπωνικό μοτίβο kawaii.
Και να τα συνδυάσει σε ένα εντελώς καινούργιο φόρεμα.
Αυτή η επιλογή είναι καθοριστική.
Τι πρόσθεσε η Ιαπωνία
Οι ιστορικές αναφορές από μόνες τους δεν εξηγούν τη Sweet Lolita.
Αλλιώς θα τη λέγαμε απλώς ιστορική ευρωπαϊκή μόδα.
Η αλλαγή συνέβη όταν αυτές οι αναφορές συνάντησαν την ιαπωνική νεανική κουλτούρα και τη μακρόχρονη γοητεία που ασκεί το χαριτωμένο στη χώρα.
Η ιαπωνική μόδα είχε ήδη αναπτύξει μια έντονη οπτική γλώσσα γύρω από το kawaii.
Χαριτωμένοι χαρακτήρες.
Κούκλες.
Μικροσκοπικά αντικείμενα.
Γλυκίσματα.
Λουλούδια.
Ζώα.
Παιδικά μοτίβα.
Απαλά χρώματα.
Παιχνιδιάρικα αξεσουάρ.
Αυτές οι ιδέες μπορούσαν να μεταφερθούν στα ρούχα.
Με τον καιρό έγιναν μέρος του οπτικού λεξιλογίου της Lolita.
Εδώ ένα σύγχρονο φόρεμα Sweet Lolita αρχίζει να διαχωρίζεται από τις ευρωπαϊκές του αναφορές.
Ένα βικτοριανό φόρεμα μπορεί να έχει δαντέλα.
Ένα φόρεμα ροκοκό μπορεί να έχει κορδέλες.
Αλλά ένα φόρεμα Sweet Lolita μπορεί να συνδυάζει:
δαντέλα + κορδέλες + φράουλες + αρκουδάκια + μοτίβα από τούρτες + έναν τεράστιο φιόγκο + ένα φουρό + παστέλ ροζ.
Το αποτέλεσμα δεν είναι ιστορική ανακατασκευή.
Είναι φαντασία.
Από την ευρωπαϊκή ιστορία στο Harajuku
Η ιστορία, λοιπόν, δεν τελειώνει στην Ευρώπη του 18ου ή του 19ου αιώνα.
Καταλήγει στην Ιαπωνία.
Η Lolita εμφανίστηκε ως αναγνωρίσιμη υποκουλτούρα της ιαπωνικής μόδας του δρόμου στα τέλη του 20ού αιώνα, ιδιαίτερα μέσα από την εναλλακτική σκηνή του Harajuku. Τη δεκαετία του 1990 το στιλ αποκτούσε όλο και σαφέστερα χαρακτηριστικά, ενώ εξειδικευμένες μάρκες συνέβαλαν στη διαμόρφωση της οπτικής του γλώσσας.
Μάρκες όπως οι Baby, the Stars Shine Bright και Metamorphose έγιναν σημαντικό κομμάτι αυτής της αναπτυσσόμενης σκηνής. Άλλες εξερεύνησαν τις εκδοχές Gothic, Classic και όλο πιο περίτεχνες ερμηνείες του στιλ.
Το αποτέλεσμα δεν ήταν μια μουσειακή αναπαραγωγή της ευρωπαϊκής ενδυμασίας.
Ήταν μόδα του δρόμου.
Ρούχα που μπορούσε κανείς να φορέσει πραγματικά.
Που μπορούσαν να ανήκουν σε μια κοινότητα.
Και που μπορούσαν να εξελιχθούν.
Η Sweet Lolita έγινε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες εκφράσεις αυτής της εξέλιξης.
Περισσότερο από ένα φόρεμα
Γι’ αυτό, αν περιγράψουμε τη Sweet Lolita απλώς ως «χαριτωμένα ρούχα», χάνουμε κάτι σημαντικό.
Το φόρεμα είναι μόνο η ορατή επιφάνεια.
Πίσω του υπάρχει μια μεγάλη αλυσίδα οπτικών αναφορών.
Ευρωπαϊκές διακοσμητικές παραδόσεις.
Βικτοριανές σιλουέτες.
Ιαπωνική κουλτούρα kawaii.
Μόδα του δρόμου από το Harajuku.
Ανεξάρτητοι σχεδιαστές.
Κοινότητες υποκουλτούρας.
Έντυπα περιοδικά.
Μουσική.
Εικονογράφηση.
Φαντασία.
Και η προσωπική φαντασία του ανθρώπου που το φορά.
Η Lolita, επομένως, δεν είναι ιστορικό κοστούμι.
Ούτε είναι απλώς μια σύγχρονη τάση.
Είναι ένα κολάζ εποχών.
Οπτικές ιδέες αιώνων μπορούν να συνυπάρχουν με τον σύγχρονο ιαπωνικό σχεδιασμό.
Μια κορδέλα εμπνευσμένη από το ροκοκό μπορεί να βρεθεί δίπλα σε ένα μοντέρνο τύπωμα κινουμένων σχεδίων.
Μια βικτοριανή σιλουέτα μπορεί να φέρει μοτίβο φράουλας.
Ένα μπονέ ιστορικής έμπνευσης μπορεί να συνδυαστεί με παπούτσια με πλατφόρμα.
Το παρελθόν δεν χρειάζεται να μείνει στο παρελθόν.
Μπορεί να σχεδιαστεί ξανά.
